Sprężarka w lodówce, praca i objawy zużycia
Sprężarka jest elementem, który wprawia w ruch cały układ chłodniczy, i jednym z głównych odbiorników energii w urządzeniu. Od jej pracy zależy, czy urządzenie utrzyma zadaną temperaturę, a jej uszkodzenie należy do najpoważniejszych usterek w sprzęcie domowym. Poniżej opisujemy, jak pracuje, co dzieje się przy jej rozruchu oraz jakie objawy warto zgłosić, zanim problem się pogłębi.
Co robi sprężarka?
Pracą sprężarki steruje silnik elektryczny załączany na polecenie sterowania albo termostatu. W momencie rozruchu słychać krótki dźwięk przekaźnika oraz narastający szum, który po chwili przechodzi w cichszą pracę ustaloną.
W typowej konstrukcji jest to hermetycznie zamknięty zespół silnika i pompy, umieszczony w metalowej obudowie z tyłu urządzenia, przy podłodze. Nie podlega obsłudze ani smarowaniu, a obudowa nie jest przewidziana do otwierania.
W wielu konstrukcjach sprężarka pracuje cyklicznie, na polecenie sterowania albo termostatu, a w urządzeniach z napędem inwerterowym może pracować dłużej ze zmienną prędkością. Długość tych cykli zależy od temperatury w komorze, od temperatury pomieszczenia oraz od tego, jak szczelnie domykają się drzwi. Zmiana rytmu pracy bywa pierwszym sygnałem, że coś zaczyna działać inaczej niż wcześniej.
Rozruch i układ rozruchowy
Uruchomienie sprężarki wymaga chwilowo większego prądu niż jej normalna praca. W klasycznych sprężarkach jednofazowych rozruch obsługuje układ rozruchowy z przekaźnikiem oraz zabezpieczenie termiczne, przy czym przekaźnik załącza uzwojenie rozruchowe na czas startu, a zabezpieczenie odcina zasilanie przy przegrzaniu silnika. W konstrukcjach inwerterowych sterowanie wygląda inaczej, ponieważ obroty sprężarki reguluje moduł elektroniczny, a szczegóły opisuje instrukcja konkretnego urządzenia.
Z tego wynika ważna zasada praktyczna. Po odłączeniu urządzenia od prądu trzeba odczekać kilka minut przed ponownym włączeniem, żeby ciśnienia w układzie zdążyły się wyrównać. Próba natychmiastowego startu oznacza rozruch pod przeciwciśnieniem, a powtarzanie tego obciąża uzwojenie rozruchowe.
Objawy, które warto zgłosić
Pierwszym objawem bywa sprężarka, która próbuje ruszyć, wydaje krótki dźwięk i po chwili odpada, a po kilku minutach próbuje ponownie. Możliwe przyczyny obejmują układ rozruchowy oraz zabezpieczenie termiczne, choć przyczyn jest kilka i rozróżnia się je przy urządzeniu.
Drugim jest praca ciągła, przy której sprężarka w ogóle się nie wyłącza, a temperatura w komorze i tak nie spada do zadanej wartości. Możliwe przyczyny obejmują ubytek czynnika, zabrudzony skraplacz, nieszczelne drzwi oraz usterkę sterowania, więc sam objaw niczego nie przesądza.
Trzecim jest zmiana dźwięku, czyli głośniejszy warkot, metaliczne stukanie albo wyraźne drgania przenoszące się na meble. Zanim uznasz to za usterkę, sprawdź wypoziomowanie oraz to, czy obudowa nie dotyka ściany, ponieważ w wielu przypadkach to wystarcza.
Co skraca życie sprężarki?
Obciążeniem dla sprężarki jest praca w podwyższonej temperaturze, czyli w ciasnej wnęce bez wentylacji, przy zabrudzonym skraplaczu albo obok źródła ciepła. Sprężarka pracuje wtedy dłużej i mocniej, a jej temperatura rośnie ponad wartości, do których została zaprojektowana.
Innym obciążeniem są nadmiernie częste uruchomienia sprężarki wynikające z nieprawidłowej pracy urządzenia, na przykład z usterki czujnika albo elementu sterującego. Każdy start jest dla silnika trudniejszy niż praca ciągła, więc urządzenie włączające się co chwilę zużywa się szybciej niż to pracujące spokojnymi cyklami.
Zakres naprawy sprężarki
Wymiana układu rozruchowego albo zabezpieczenia termicznego nie wymaga ingerencji w obieg chłodniczy. Zdarza się, że to właśnie ten element zawodzi, a sama sprężarka pozostaje sprawna, dlatego warto ustalić przyczynę, zanim padnie propozycja wymiany całego zespołu.
Wymiana samej sprężarki jest natomiast pracą przy zamkniętym układzie, wymagającą opróżnienia obiegu i napełnienia go odmierzoną porcją czynnika. Jeśli potrzebna część jest w aucie serwisowym, naprawę wykonujemy od razu.
Gdy część trzeba zamówić, umawiamy kolejny termin i wracamy pod ten sam adres, żeby dokończyć naprawę na miejscu. Po oględzinach mówimy wprost, z którym przypadkiem mamy do czynienia.
Dlaczego obudowa sprężarki bywa gorąca?
Sprężarka podczas pracy nagrzewa się, a jej metalowa obudowa oddaje ciepło do otoczenia. Ciepła obudowa nie jest więc objawem usterki, tylko normalnym efektem pracy urządzenia. Podobnie ciepła bywa tylna ścianka lodówki oraz boczne ścianki w konstrukcjach, w których skraplacz jest schowany wewnątrz obudowy.
Temperatura pracy rośnie natomiast wtedy, gdy ciepło nie ma jak uciec, na przykład przy zakurzonym skraplaczu albo przy urządzeniu wstawionym w ciasną wnękę bez wentylacji.
Przy nadmiernym wzroście temperatury zabezpieczenie termiczne odcina zasilanie silnika i przywraca je po ostygnięciu. Objawia się to pracą przerywaną, w której urządzenie uruchamia się i zatrzymuje w regularnych odstępach. Taki rytm wskazuje na zadziałanie zabezpieczenia, ale nie przesądza, gdzie leży przyczyna, ponieważ w grę wchodzi też układ rozruchowy, zasilanie oraz sama sprężarka.